آیت الله طالقانی، روحانی راستین و اندیشمند به آیین

آیت الله طالقانی،

روحانی راستین و اندیشمند به آیین

#شفیعی_مطهر

روز ۱۹ شهریور ماه سال روز درگذشت نابهنگام آیت الله سید محمود طالقانی است . او که در سال ۱۲۸۵ به دنیا آمده بود در ۱۹ شهریور سال ۱۳۵۸ در حالی که همه از بند رسته های دوران حاکمیت استبداد دل به اندیشه های راهگشای او بسته بودند ، به طور ناگهانی و نا باورانه خبر پر کشیدن این پرستوی مهاجر را شنیدند . پدر ایشان نیز یک روحانی بود، ولی از ساعت سازی ارتزاق می کرد .

برای آشنایی بیشتر با اندیشه های مترقیانه این اندیشمند مسلمان و مفسّر قرآن ضمن بزرگداشت نام و یاد ایشان، برگزیده ای از سخنانشان را در موقعیت های مختلف به بررسی می نشینیم :

" فرزندان من ! نمی خواهم مبارزه گروه های مختلف را نادیده بگیرم . شما فرزندان من هستید . من دلم برای شما می تپد . در زندان از هر گروه که می شنیدم جلوی تیر گذاشته اند، مثل این که به قلب من تیر می زدند ."

(از آزادی تا شهادت- ص۶۵)

شما می توانید یک خانواده سالم تشکیل بدهید . این کار استبداد و استعمار است که همه با نظر وحشت و بدبینی به هم نگاه می کنند . ما یک خانواده هستیم و باید با هم بسازیم . اختلافات در حد یک خانواده باشد نه بیشتر . "

(همان- ص۱۰۰)

" اگر این محیط آزادی را قدردانی نکنیم و آن را محیط عقده گشایی و عناد و به هم ریختگی و موضع گیری قرار بدهیم ، نتیجه اش پیدایش مستبدین است . "

(همان -ص۲۷۱)

" این آن را تکفیر می کند . این به آن می گوید:"مرتجع" و آن به این می گوید: "انحرافی!"....باید از همان قدم اول پرچم رحمت را بلند کنیم. "

(همان - ص۲۱۷)

" هیچ حزب و جمعیتی هم حق ندارد برای خودش سهم بزرگ تری در نظر بگیرد و این جهت حکومت را در انحصار خود بگیرد ."

(همان- ص۶۷)

"مکتب پرستی یک نوع بت پرستی است."

(همان- ۳۲)

" این ملت دنبال مکتب نیست ، دنبال آزادی است . "

(همان- ص۴۵)

" اگر این ایده ئولوژی بت شد ، خودش مخرب است ."

(همان- ص۵۶)

"روشنفکران ما دچار شرک مترقی هستند."

(سروش -۲۱)

" مسائل اجتماعی و مسائل انسانی با فرمول حل نمی شود . دانشگاهی های ما و طلبه های ما همه اش دچار فرمول اند ."

(از آزادی تا شهادت- ص۱۸۰)

آیت الله طالقانی آرزو داشت روحانیان روزی مسئولیت های اجرایی را ترک گویند( به جز موارد استثنایی) و به مساجد برگردند و بر کارها نظارت نمایند.

(همان- صص ۴۳۹- ۴۶۹)

ایشان در سال ۱۳۳۴نوشت : "

" هر مسئله و طرح و مرام اجتماعی که خودسران را محدود نماید و جلوی اراده آنان را بگیرد ، قدمی به هدف پیامبران و اسلام نزدیک تر است . ولی مقصود نهایی نیست . مشروطیت و دموکراسی و سوسیالیسم همه این ها به معنای درست و حقیقی خود گام هایی پی در پی است که ما را به نظر نهایی نزدیک می نماید."

( مقدمه " تنبیه الامّه و تنزیه الملّه" -ص۱۰)

و در سال ۱۳۵۸ نوشت :

" هر انقلاب علیه ظلم علیه استبداد و علیه استعمار در هر کجای دنیا که باشد، از نظر ما یک انقلاب اسلامی است . چرا که روح اسلام در جهت رفع ظلم از همه انسان ها و مظلومین است."

(از آزادی تا شهادت- ص۲۶۳)

" اگر مخالفین نیامدند، از آن ها دعوت کنید تا مجلس قانون اساسی یک بعدی نباشد . " (سروش-۲۱)

" حکومت اسلامی بر مبنای آزادی و دموکراسی است و کمونیست ها هم در گفتن مسائلشان و هم در تشکیلاتشان آزاد هستند ."

(از آزادی تا شهادت- ص۶۴)

" شما جوانان هر مسلکی که دارید، فطرتتان پاک است . ایرانی اصیل هستید . همه این ها را من می دانم . بهتر از خودت می دانم . سال ها با تو بوده ام . ای جوان مذهبی ! کمونیست! می دانم دردت چیست."

( همان - ص ۴۵)

او حتی کمونیسم را مولود استبداد سیاسی و اجتماعی و دینی می دانست.

(سخنرانی فیضیه -سروش-۲۱)

" قرآن و مراجع دینی می خواهند شخصیت زنان حفظ شود . مسئله این است . هیچ اجباری در کار نیست. مسئله محدود کردن زن ها نیست . مسئله چادر نیست . حالا این که روسری سر کنند یا نکنند . باز هم هیچ کس اجباری در این کار نکرده است . اجباری حتی برای زن های مسلمان نیست . چه اجباری؟! وقتی نسبت به آن ها این طور نیست، برای اقلّیّت های مذهبی مسیحی زردشتی و یهودی ( که البته خود مقیّد به حجاب روی همان سنن ایرانی که از قبل بوده هستند) برای آن ها اجباری نیست ."

(از آزادی تا شهادت-صص۱۰۹ -۱۱۲)

" در مکتب های شرق و غرب اقتصاد حاکم بر آزادی است ، ولی در اسلام آزادی حاکم بر اقتصاد است ."

(همان-ص۴۶۴)

" ما هیچ وقت در اسلام نمی توانیم تحمّل کنیم که استبداد جایش را به یک حزب و یا استبداد دیگری بدهد. "

( همان-ص۷۸)

آیت الله طالقانی بر این باور پای می فشرد که :

" هیچ کس نباید چنین ادّعایی کند که آنچه می گوید و می اندیشد، مطابق واقع است ."

" شماها که حرف های مرا گوش می کنید، نباید تعبّداً قبول کنید . شما مسئولید و باید بگویید اینجا اشتباه کردی ."

دکتر علی گلزاده غفوری معتقد بود :

" آرزوی کامل طالقانی این بود که یک اسلام بی متولّی نشان دهد ."

(سروش-۲۱)

طالقانی می گفت: " اسلام با تنگ نظری درست در نمی آید."

(سروش-۲۱۹ )

" سینه مستبدّ با اراده خدا تضادّ دارد ."

( از آزادی تا شهادت-ص۲۴۶)

طالقانی در واپسین خطبه نماز جمعه تهران گفت :

"...خودخواهی و خودرایی را کنار بگذاریم . گروه خواهی فرصت طلبی و تحمیل عقیده یا خدای نخواسته استبداد زیر پرده دین را کنار بگذاریم و بیاییم با مردم با درد مندها رنج کشیده ها و با محروم ها هم صدا شویم . "

(همان-ص۳۱۹)

در وضعیت کنونی کشور نیز راهبردی کارآمدتر از اجرای نظریات راهگشای این روحانی راستین و اندیشمند به آیین نیست!

روح و روانشان شاد

و نام و یادشان گرامی باد!

نگاهتان را چشم انتظاریم در کانال زیر:

گاه گویه های مطهر telegram.me/amotahar